Onderwerpen in dit GOR Rijk weekbericht:

In het weekbericht van de Groepsondernemingsraad Rijk (GOR Rijk) vind je de actuele berichtgeving van de GOR Rijk.
 
Wil je in contact komen met de GOR Rijk? Mail ons: postbus GOR Rijk

Deze week actueel

SER-advies: “primaat van de politiek” met aanbevelingen voor de medezeggenschap

Een evenwichtige balans tussen het recht op medezeggenschap en het politiek primaat.

In de Wet op de ondernemingsraden (WOR) staat een belangrijke uitzondering voor de medezeggenschap binnen de overheid: het politiek primaat. Dit betekent dat bij politieke besluiten de OR geen wettelijke rechten heeft en dus geen officiële invloed kan uitoefenen op het besluit. De demissionair minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vroeg op 15 november 2023 de Commissie Bevordering Medezeggenschap van de Sociaal Economische Raad (SER-CBM)  om advies over dit onderwerp.

Waarom dit advies?
De minister ontving de vraag die voortkwam uit een petitie met de titel: “primaat van de politiek in de Wet op de ondernemingsraden (WOR)”. De ondertekenaars daarvan vinden dat ondernemingsraden binnen de overheid door de huidige uitleg van het politiek primaat niet genoeg worden betrokken bij beslissingen. De minister vroeg daarom de SER-CBM om advies betreffende de concrete vraag: “Beperkt het politiek primaat de medezeggenschap binnen de overheid te veel? Zo ja, welke oplossingen zijn er mogelijk?”

Welke bevindingen zijn er? 
Op donderdag 18 september lichtte prof. mr. dr. Ruben Houweling (voorzitter van de SER-CBM) het advies toe in de SER-vergadering. Bij het politiek primaat is er geen medezeggenschap op het besluit maar wel op de (personele) gevolgen daarvan. Uit het advies komen enkele zaken naar voren:

• het politiek primaat zelf staat niet ter discussie;
• in de praktijk is de reikwijdte breed;
• medezeggenschap wordt vaak wel informeel betrokken – dit leunt op (goede) onderlinge relaties bijvoorbeeld tussen bestuurder en OR.

Belangrijk voor de medezeggenschap: zienswijze
Het advies bevat interessante aanbevelingen. Hoe kunnen zowel bestuurder als de OR in de praktijk omgaan met het politiek primaat? Een aanbeveling voor de bestuurder is om de OR goed te betrekken bij het besluit, uit te leggen waarom dit onder het politiek primaat valt en procesafspraken te maken over het vervolg, bijvoorbeeld wanneer de OR betrokken wordt. 

Belangrijk is ook dat de bestuurder de OR de ruimte geeft om een zienswijze in te dienen. Voor de OR geldt als aandachtspunt dat het indienen van een zienswijze een goede manier is om in een vroeg stadium toch invloed uit te oefenen. Niet op het besluit zelf, dat valt immers onder politiek primaat, maar op de latere uitvoering. Voor de uitvoering geldt dat hier wel de gebruikelijke rechten van de OR, conform de WOR, van toepassing zijn. In een zienswijze kan de OR de bestuurder al meegeven welke zaken belangrijk zijn. Het indienen van een zienswijze is weliswaar geen afdwingbaar recht, maar is voor de OR wel een manier om (alvast) invloed uit te oefenen.

We wachten af of het SER-CBM advies tot een daadwerkelijke aanpassing van de WOR leidt.

Het rapport van de SER-CBM en achtergrondinformatie over het politiek primaat is beschikbaar op de website van de SER. 

Interessante linkjes

Hoe moet een OR-advies eruit zien?

De ondernemingsraad geeft regelmatig advies aan de bestuurder. Wanneer heeft de OR adviesrecht en hoe zou een advies eruit moeten zien? In een serie van vier artikelen gaat Sprengers advocaten in op deze vragen. 

De serie bestaat uit de volgende artikelen:
1. Wanneer en waarover?
2. Hoe ziet de adviesprocedure eruit?
3. Hoe moet een advies eruitzien?
4. Procedure bij de Ondernemingskamer

 De artikelen zijn te vinden op de website van Sprengers advocaten.

Meer vrouwelijke commissarissen en bestuurders benoemd

Bij de 82 Nederlandse beursondernemingen werden dit jaar 97 nieuwe commissarissen en bestuurders benoemd. 37 (38%) van hen zijn vrouwen, blijkt uit de Female Board Index 2025. Er lijkt sprake van een opwaartse trend van het aandeel vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen, al is er ook een tegenbeweging.

Van de 63 nieuwe commissarissen die in 2025 werden benoemd zijn er 28 (44%) vrouw, en bij de 34 nieuw benoemde bestuurders zijn er 9 vrouw (27%). Daarmee steeg het aandeel vrouwen dat werd benoemd in de raden van commissarissen (RvC) en raden van bestuur (RvB) van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen dit jaar van 33% naar 38%. Dat blijkt uit de Female Board Index, die dit jaar voor de 19e keer werd opgesteld (peildatum: 31 augustus).

RvC voldoet vaak aan norm van minimaal een derde vrouw
Bij de benoeming van een nieuwe commissaris moet de organisatie ervoor zorgen dat de RvC voor minimaal een derde uit vrouwen en minimaal een derde uit mannen bestaat. 70 van de 82 beursgenoteerde bedrijven voldoen aan deze norm. Bij 17 van de 82 bestaat zowel de RvC als RvB voor minimaal een derde uit vrouwen. In de Female Board Index delen Wolters Kluwer en technologiebedrijf Hydratec de eerste plaats, met allebei 60% vrouwen in hun gecombineerde raden, gevolgd door ABN Amro (53%).

Lees het hele artikel op de website van RendementOnline.